दर्शनिका विभाग (गॅझेटिअर डिपार्टमेट) हे महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली कार्यरत आहे.

गॅझेटिअर ग्रंथाच्या लेखनासाठी या विभागाला विस्तृत व सखोल ऐतिहासिक माहिती गोळा करावी लागते. ही माहिती विखुरलेले जुने अभिलेख, अहवाल, प्रकाशने, पत्रव्यवहार, व्यक्तीगत भेटी तसेच प्रत्यक्ष सर्वेक्षणाद्वारे गोळा करण्यात येते. जमवलेली सर्व महिती व आधार साहित्याचे वर्गीकरण, सुसूत्रीकरण व तपासणी करून अंतिम संपादन करण्यात येते. काही महत्त्वाच्या विषयांवर विद्वान तज्ज्ञांकडूनही मानधन तत्त्वावर लेखन करून घेण्यात येते. तथापि, बहुतेक लेखन या विभागातील अधिकारी व कर्मचारी करतात. अंतिम संपादनानंतर तयार झालेला सर्व मजकूर संपादक मंडळाच्या सभासंदांकडे छाननी व सूचनांकरिता पाठविला जातो. त्यानंतर त्यास अंतिम स्वरूप दिले जाते.